Project Gegoten Lood #2

Maandag 22 november 2011

The role of arts and and culture in processes of transformation

Op 22 november reizen kunstenaars, journalisten, wetenschappers en activisten uit Nederland met wortels in en aangetrokken tot de Arabische regio naar Brussel in het kader van het kunstproject Gegoten Lood van kunstenaars Ingrid Rollema, Stef van Bellingen en dramaturg Erwin Jans.
Ze inspireren elkaar met hun verhaal, werk en visuele presentaties tijdens de reis en ontmoeten in Brussel 3 kunstenaars kersvers uit Irak, Egypte en Syrië. Gegoten Lood is een fusie van kunst, theater, politiek en debat waarbij kunstenaars, wetenschappers, politici, journalisten, activisten, bloggers en twitteraars reageren op, en vanuit de Arabische Lente. In Brussel worden vragen gesteld, de waarheid – die ons door politici en media gepresenteerd wordt - in twijfel getrokken en contacten gelegd.

Het gesprek wordt geleid door Petra Stienen (arabist, publicist, ex-diplomaat).

Daniella Groenberg, 'programmamanager Midden Oosten' bij het Theater Instituut Nederland begint de avond met een lezing over uitwisselingsprogramma’s met de regio. Zij gaat in op de gevolgen die de Arabische Lente heeft voor samenwerking met dit deel van de wereld. Wat zijn do’s en don’ts als je samenwerkt en hoe kun je daar effectief opereren?

Diana El-Jeiroudi, filmmaakster bij ProAction Film in het Syrische Damascus, vertelt over hun werk en laat beelden zien van het succesvolle DoxBox, een jaarlijkse soort IDFA, voor het vertonen van documentaires en debatten aan een groot publiek. Zij vertelt ons ook over het bijzondere programma Promoting Women's Films waarbij vrouwelijke documentairemaaksters worden gestimuleerd films te maken over hun leven en de samenleving.

De Belgische theatermaker en fotograaf Kristof Persyn vertelt reflecteert op de titel 'Scènes' issue Rêvolution (een Franse woordspeling waar Droom en Revolutie zijn samengevoegd). Hij legt uit hoe opstanden in buurlanden er voor hebben gezorgd dat hij is ontwaakt als kunstactivist. In het bijzonder wanneer het motief van de demonstratie 'ecologie' is, en het gaat over de gepolitiseerde kwestie omtrent de waterbronnen in het Midden Oosten.
Gedurende Arabische Lente begon Kristof Persyn samen met theatermaakster Lana Nasser een doorlopende artistieke campagne genaamd LIVE! From DEAD SEA, om mensen bewust te maken van ecologische rampen van de meren. Hun samenwerking uit zich in een theater/fotografieproject en is een poëtisch protest tegen de onmenselijke verwoesting van de aarde.

Rosh Abdelfatah, filmmaker uit Rotterdam zal vertellen over zijn werkals cultureel activist met Syrische vluchtelingen aan de grens met Syrië.

De wereldberoemde Irakee filmmaker Mohamed Al-Daradji brengt ons naar Baghdad en doet visueel verslag van het maken van zijn eerste film Ahlaam (Dromen). Al-Daradji werd binnen één dag opgepakt door zowel het Amerikaanse leger als door extremistische gewapende groepen. Hij kwam uiteindelijk vrij na bemiddeling van de Nederlandse Ambassade. Met zijn reizende bioscoop trok hij onder moeilijke omstandigheden door geheel Irak om toeschouwers weer de kans te geven Irakese films te zien. Zijn laatste film Son of Babylon was onder meer te zien in Cannes, op Sundance en in Berlijn. Deze aantrekkelijke road movie volgt een oma en haar kleinzoon op zoek naar zijn vader en vraagt aandacht voor het lot van de miljoen vermisten in Iraq. Vakblad Variety riep Mohamed in 2010 uit tot Middle Eastern Filmmaker of the Year.

Kunst doet leven

Verslag voor de website van Hivos, van Roman Baatenburg de Jong, persvoorlichter

Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Filmmaker Mohammed Al-Daraji gebruikte een cliché als introductie voor een blik op zijn werk. De Iraakse kunstenaar was op dinsdag 22 november naar Brussel gekomen om deel te nemen aan een avond over ‘kunst en revolutie’, georganiseerd door SICA, Gegoten Lood en Hivos. Maar als iets verder afstaat van een cliché zijn het de films van Al-Daraji. Zijn fictie is realistisch, zoals de realiteit in Irak soms bijna fictief aandoet. ‘Films maken?’, had zijn moeder hem eens gezegd. ‘Waarom toch jongen, kijk naar buiten dan zie je een grote film.’

Al-Daraji wist aanvankelijk niet goed wat zijn moeder bedoelde. Wat hij wel zag: dat de grondstof voor zijn films buiten voor het oprapen lag. Buiten, waar onzekerheid en angst zo nu en dan plaatsmaken voor dromen van een betere toekomst.

De internationaal gelauwerde Irakees zou een lange avond kunnen vullen met zijn speelfilms. Hij deelde het programma evenwel met collega’s uit Syrië en een theatermaker uit Vlaanderen om te vertellen over de revolutionaire kracht van kunst. Bezoekers zagen hoe Diana El-Jeiroudi in Syrië probeert om de grenzen van het mogelijke op te zoeken. Haar thuisbasis Damascus is een haven van rust temidden van de opstanden in andere steden in het land. ‘Zeer onwezenlijk’, zegt El-Jeiroudi, die hoopt op een reprise van haar filmfestival in maart volgend jaar.

Maatschappelijk engagement is een motief in zowel het werk van Syriër Rosh Abdelfattah als de Vlaamse Kristof Persyn. Abdelfattah beziet de opstand in zijn vaderland door de ogen van gevluchte kinderen, wat hartverscheurende beelden oplevert. Theatermaker en fotograaf Persyn ontpopt zich als een kunstenaar-activist met zijn gestileerde foto’s van een Jordaanse actrice die zich als ‘jinn’ laat vereeuwigen in de oernatuur rond de Dode Zee. De beelden zijn wonderschoon en geven diepte aan wat normaal misschien een gewone milieuactie zou zijn: De Dode Zee droogt op. Wakker worden!

Wie dinsdagavond naar De Markten op de Brusselse Oude Graanmarkt was gekomen zag inderdaad dat één beeld meer kan vertellen dan duizend woorden. En bovendien dat ‘Arabische kunst’ vitaal is en bewijst hoezeer artistieke uitingen een inspiratie vormen voor verandering.

Marc ter Brugge (Hivos) en Petra Stienen

Danielle Groenberg

Live verbinding met Suzanne Groothuizen (productie-assistente van Gegoten Lood) vanaf Tahrir Square

Diana El-Jeiroudi

Foto van Lana Nasser door Kristof Persyn

Rosh Abdelfattah

Mohammed Al-Daraji

De onmisbare technicus van de avond Tim Terpstra van TodaysArt

Foto’s Karin van der Heijden